Artysta: Francisco Goya
Rok: 1814
To reprodukcja słynnego obrazu historycznego „Drugi maja 1808 w Madrycie” (El dos de mayo de 1808 en Madrid), znanego również jako „Szarża mameluków”, namalowanego przez Francisca Goyę w 1814 roku. Jedno z najwybitniejszych dzieł hiszpańskiego malarstwa historycznego przedstawia powstanie mieszkańców Madrytu przeciwko wojskom napoleońskim 2 maja 1808 roku, które zapoczątkowało falę oporu przeciw francuskiej okupacji Hiszpanii i przyczyniło się do wybuchu wojny na Półwyspie Iberyjskim. Oryginał znajduje się w Muzeum Prado w Madrycie.
Dramatyczna kompozycja ukazuje hiszpańskich cywilów atakujących konnych mameluków służących w armii francuskiej podczas gwałtownych walk na ulicach Madrytu. Uzbrojeni w noże i improwizowaną broń powstańcy walczą z kawalerzystami na niewielkim dystansie, podczas gdy konie stają dęba, a żołnierze padają w bitewnym chaosie. Zamiast koncentrować się na dowódcach wojskowych i wielkich bohaterach, Goya umieścił w centrum obrazu zwykłych mieszkańców miasta i brutalność walk ulicznych.
Obraz wyróżnia się gwałtowną dynamiką, intensywną kolorystyką, ekspresyjnymi postaciami i bezkompromisowym przedstawieniem przemocy. Zatłoczona kompozycja oddaje chaos i desperację powstania, ukazując walczących splecionych w śmiertelnym starciu. Goya nie przedstawia bitwy jako tradycyjnego heroicznego triumfu, lecz podkreśla cierpienie, strach i okrucieństwo wojny, motywy obecne również w jego słynnym cyklu grafik Okropności wojny.
Oryginalny obraz został namalowany techniką olejną na płótnie i mierzy około 268 × 347 cm. Ukończony w 1814 roku, po zakończeniu francuskiej okupacji, stanowi historyczną parę z równie słynnym dziełem Goi „Trzeci maja 1808”, przedstawiającym egzekucję hiszpańskich powstańców przez francuskich żołnierzy. Oba obrazy należą do najważniejszych przedstawień wojen napoleońskich, hiszpańskiego oporu i tragicznych konsekwencji konfliktów zbrojnych.
